Nhằm nâng cao kiến thức và thực hành dinh dưỡng cho người bệnh ung thư, Khoa Dinh dưỡng – Bệnh viện Đa khoa Gia Lai đã tổ chức buổi truyền thông giáo dục dinh dưỡng cho người bệnh và người nhà tại Khoa Ung bướu – Y học hạt nhân, với sự tham gia của người bệnh và người nhà người bệnh.
Dinh dưỡng hợp lý là một phần quan trọng trong chăm sóc người bệnh ung thư, giúp duy trì cân nặng và khối cơ, hạn chế suy dinh dưỡng, duy trì thể lực và đồng hành cùng người bệnh trong suốt quá trình điều trị và hồi phục.
Dinh dưỡng đóng vai trò quan trọng trong quá trình điều trị
Tại buổi truyền thông, người bệnh và người nhà được giải thích về vai trò của dinh dưỡng trong việc duy trì cân nặng và khối cơ, hạn chế suy dinh dưỡng, duy trì thể lực và hỗ trợ quá trình điều trị, hồi phục.
Người bệnh được khuyến khích:
- Ăn đủ năng lượng, không tự ý nhịn ăn hoặc kiêng khem trong thời gian điều trị.
- Ăn đa dạng thực phẩm, phối hợp nhiều nhóm thực phẩm trong khẩu phần.
- Ưu tiên thực phẩm giàu đạm như cá, thịt, trứng, sữa, đậu phụ, các loại đậu… phù hợp với tình trạng bệnh.
- Lựa chọn và chế biến món ăn phù hợp với khả năng ăn uống, tiêu hóa của từng người bệnh.
Đừng để “kiêng khem” làm người bệnh suy dinh dưỡng
Bên cạnh việc cung cấp kiến thức đúng, buổi truyền thông cũng tập trung vào việc loại bỏ những quan niệm sai lầm thường gặp về dinh dưỡng trong ung thư. Người bệnh và người nhà được giải thích rằng
- Không tự ý loại bỏ hoàn toàn thịt, cá, trứng, sữa vì cho rằng những thực phẩm này “nuôi tế bào ung thư”. Việc loại bỏ các thực phẩm giàu đạm có thể khiến khẩu phần thiếu protein và năng lượng, làm tăng nguy cơ sụt cân, mất cơ và suy dinh dưỡng.
- Không nhịn ăn để “bỏ đói tế bào ung thư”. Nhịn ăn kéo dài hoặc áp dụng chế độ ăn quá khắt khe có thể khiến cơ thể thiếu năng lượng và chất dinh dưỡng.
- Không tự ý sử dụng các loại nước nấu từ cây, cỏ, thảo dược hoặc thực phẩm chức năng để thay thế điều trị khi chưa có chỉ định của bác sĩ. Người bệnh nên trao đổi với bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng trước khi sử dụng.
An toàn thực phẩm – đặc biệt quan trọng trong quá trình điều trị
Khi sức đề kháng có thể giảm trong quá trình điều trị, việc bảo đảm an toàn thực phẩm càng trở nên cần thiết.
Người bệnh và gia đình được hướng dẫn:
- Rửa tay trước khi chuẩn bị và ăn thức ăn.
- Rửa sạch rau quả.
- Tách riêng thực phẩm sống và thức ăn đã nấu chín.
- Bảo quản thực phẩm đúng cách.
- Ăn chín, uống sôi và tránh thực phẩm sống hoặc không bảo đảm vệ sinh.
Ăn uống thế nào khi gặp các triệu chứng thường gặp?
Một nội dung được chú trọng trong buổi truyền thông là hướng dẫn người bệnh điều chỉnh chế độ ăn theo triệu chứng, thay vì cố gắng duy trì một chế độ ăn giống nhau trong mọi thời điểm.
Đối với buồn nôn/nôn, người bệnh có thể chia nhỏ bữa, ăn từng ít một, lựa chọn thức ăn mềm, dễ tiêu và ít mùi; tránh các món nhiều dầu mỡ hoặc có mùi dễ gây buồn nôn.
Khi đau miệng, viêm loét miệng, nên chọn thức ăn mềm, mịn, cháo, súp, sữa cao năng lượng…; có thể xay hoặc băm nhỏ thức ăn và tránh những món cứng, giòn, cay, quá mặn hoặc quá chua nếu gây đau.
Khi chán ăn hoặc nhanh no, nên ăn ít nhưng nhiều lần, ưu tiên những món giàu năng lượng và đạm trước; có thể chuẩn bị các bữa phụ như sữa, sữa chua, trứng, thanh ngũ cốc và các loại hạt phù hợp.
Đối với tiêu chảy, người bệnh cần bù nước theo hướng dẫn, chia nhỏ bữa, lựa chọn thức ăn mềm, dễ tiêu và hạn chế những thực phẩm có thể làm triệu chứng nặng hơn.
Khi rối loạn vị giác, chú trọng vệ sinh răng miệng, có thể sử dụng gia vị hoặc thực phẩm có vị phù hợp để tăng cảm giác ngon miệng; đồng thời thay đổi cách chế biến và lựa chọn thực phẩm nếu một số món ăn gây khó chịu.
Với khô miệng hoặc nước bọt đặc, nên lựa chọn thức ăn mềm, ẩm, trơn, dễ nuốt; bổ sung sữa cao năng lượng dạng lỏng và có thể sử dụng một số thực phẩm có vị chua hoặc ngọt phù hợp để kích thích tiết nước bọt nếu không có chống chỉ định.
Đối với táo bón, người bệnh được hướng dẫn sử dụng thực phẩm giàu chất xơ hòa tan phù hợp, uống đủ nước, vận động nhẹ nhàng và duy trì thói quen đi vệ sinh đúng giờ.
Đặc biệt, khi các triệu chứng kéo dài hoặc nặng lên, người bệnh cần báo cho nhân viên y tế
Khi nào cần báo nhân viên y tế?
Người bệnh cần trao đổi với bác sĩ hoặc nhân viên y tế khi có các dấu hiệu như sụt cân ngoài ý muốn, ăn uống giảm rõ rệt hoặc kéo dài, nôn hoặc tiêu chảy nhiều, đau miệng hoặc khó nuốt làm giảm khả năng ăn uống, không thể ăn/uống đủ nhu cầu hoặc có dấu hiệu mệt mỏi, nhiễm trùng.
Phát hiện sớm nguy cơ suy dinh dưỡng và can thiệp kịp thời sẽ giúp người bệnh có cơ hội duy trì thể trạng tốt hơn trong quá trình điều trị.
Thông qua buổi truyền thông, Khoa Dinh dưỡng mong muốn giúp người bệnh và gia đình hiểu đúng về dinh dưỡng trong ung thư, tránh những kiêng khem không cần thiết và biết cách điều chỉnh ăn uống phù hợp với từng triệu chứng.
🌿 DINH DƯỠNG TỐT – THÊM SỨC MẠNH TRONG ĐIỀU TRỊ UNG THƯ
Ăn đủ • Ăn đa dạng • Ưu tiên đạm • Chia nhỏ bữa • Điều chỉnh theo triệu chứng
